।।वदत संस्कृतम्।।

Tuesday, September 06, 2011

अत्र व्यवहार-मयूखात् केचन अन्शाः दीयन्ते -

भू { भव्} धातु रूप

घ्रा धातु रूप

गम् धातु रूप

विभक्ति एकवचन द्विवचन बहुवचन

प्रथमा पतिः पती पतयः

द्वितीया पतिं पती पतीन्

तृतीया पत्या पतिभ्यां पतिभिः

चतुर्थी पत्ये पतिभ्यां पतिभ्यः

पञ्चमी पत्युः पतिभ्यां पतिभ्यः

षष्ठी पत्युः पत्योः पतीनां

सप्तमी पत्यौ पत्योः पतिषु

संबोधन हे पते ! हे पती हे पतयः

विभक्ति एकवचन द्विवचन बहुवचन

प्रथमा हरिः हरी हरयः

द्वितीया हरिं हरी हरीन्

तृतीया हरिणा हरिभ्यां हरिभिः

चतुर्थी हरये हरिभ्यां हरिभ्यः

पञ्चमी हरेः हरिभ्यां हरिभ्यः

षष्ठी हरेः हर्योः हरीणां

सप्तमी हरौ हर्योः हरिषु

संबोधन हे हरे ! हे हरी हे हरयः

जगत् शब्द रूप -

विभक्ति एकवचन द्विवचन बहुवचन
प्रथमा जगत् / जगद् जगती जगन्ती

द्वितीया जगत् / जगद् जगती जगन्ती

तृतीया जगता जगद्भ्यां जगद्भिः

चतुर्थी जगते जगद्भ्यां जगद्भ्यः

पञ्चमी जगतः जगद्भ्यां जगद्भ्यः
षष्ठी जगतः जगतोः जगताम्

सप्तमी जगति जगतोः जगत्सु

संबोधन हे जगत् ! / हे जगद् हे जगती हे जगन्ती